Bỏ qua đến nội dung

Ngã ba Đông Dương Bờ Y - Cột mốc ba biên thiêng liêng nơi đỉnh đồi cao nguyên

Tọa lạc tại xã Pờ Y ở độ cao 1.086 mét so với mực nước biển, ngã ba Đông Dương Bờ Y là điểm giao biên giới đất liền duy nhất giữa ba quốc gia Việt Nam, Lào và Campuchia, nơi hội tụ dấu ấn lịch sử đường Trường Sơn cùng biểu tượng hòa bình hữu nghị vùng biên viễn.

NSSC Quảng NgãiĐăng: Cập nhật lần cuối: 17 phút đọc

Quảng trường tròn lát đá và cột mốc ba biên uy nghiêm tại ngã ba Đông Dương Bờ Y dưới bầu trời xanh

Nơi dải đất biên cương cực bắc Tây Nguyên chạm tới những cánh rừng già đại ngàn Trường Sơn, ngã ba Đông Dương Bờ Y sừng sững hiên ngang giữa mây trời lộng gió như một chứng nhân lịch sử thiêng liêng của Tổ quốc. Vùng đất biên viễn này từ lâu đã đi vào tâm thức dân tộc với hình ảnh hào hùng về tọa độ địa lý nơi tiếng gà gáy vang vọng cả ba quốc gia.

Vị thế địa chiến lược và lịch sử ngã ba Đông Dương Bờ Y

Trong suốt chiều dài lịch sử bảo vệ biên cương và kiến thiết đất nước, khu vực tiếp giáp biên giới phía tây bắc vùng cao nguyên luôn giữ vai trò trọng yếu về quốc phòng, an ninh và giao thương quốc tế. Sự định hình cột mốc chủ quyền tại ngã ba Đông Dương Bờ Y là kết quả của quá trình lịch sử lâu dài cùng nỗ lực ngoại giao biên giới bền bỉ.

Tọa độ giao điểm biên giới giữa ba quốc gia

Xét về mặt địa lý hành chính, ngã ba Đông Dương Bờ Y nằm trên địa bàn xã Pờ Y, thuộc khu vực biên giới huyện Ngọc Hồi cũ, cách trung tâm đô thị Kon Tum khoảng hơn tám mươi ki lô mét về phía bắc tây bắc theo trục Quốc lộ 14 và Quốc lộ 40. Đây là điểm giao cắt biên giới trên đất liền duy nhất giữa ba quốc gia Việt Nam, Lào và Campuchia.

Tại tọa độ giao điểm đặc biệt này, đường biên giới quốc gia hội tụ giữa ba đơn vị hành chính cấp tỉnh của ba nước anh em. Phía đông và đông bắc thuộc địa phận tỉnh Quảng Ngãi sau sáp nhập của Việt Nam, phía tây và tây bắc tiếp giáp trực tiếp với tỉnh Attapeu thuộc vùng Hạ Lào, trong khi phía nam và tây nam nối liền với địa phận tỉnh Ratanakiri thuộc vùng đông bắc Vương quốc Campuchia. Vị trí đặt cột mốc nằm trên đỉnh một ngọn đồi cao thoáng đãng thuộc hệ thống sơn khối phía tây dãy Trường Sơn ở độ cao 1.086 mét so với mực nước biển. Từ đỉnh đồi phóng tầm mắt ra bốn phía, người quan sát có thể thu trọn vào tầm nhìn những dải núi trùng điệp nối tiếp nhau trải dài qua lãnh thổ ba nước.

Quá trình phân giới cắm mốc từ 2007 đến 2008

Trước khi có công trình cột mốc kiên cố như ngày nay, khu vực giao điểm đường biên giới ba nước tại vùng rừng núi Bờ Y từng là địa bàn hiểm trở với địa hình đồi núi chia cắt mạnh và rừng rậm nguyên sinh bao phủ. Bước sang đầu thế kỷ XXI, thực hiện chủ trương xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển bền vững, Chính phủ ba nước Việt Nam, Lào và Campuchia đã tiến hành đàm phán, khảo sát thực địa và ký kết Hiệp ước xác định giao điểm đường biên giới giữa ba quốc gia.

Trên cơ sở thống nhất cao về mặt pháp lý quốc tế và kỹ thuật trắc địa bản đồ giữa Ủy ban liên hợp phân giới cắm mốc của ba nước, lễ khởi công xây dựng công trình cột mốc ba biên tại đỉnh đồi cao 1.086 mét đã chính thức diễn ra vào ngày 29 tháng 11 năm 2007. Dưới sự giám sát kỹ thuật chặt chẽ của chuyên gia ba nước, đội ngũ kỹ sư và công nhân đã vượt qua thời tiết khắc nghiệt vùng núi cao để vận chuyển đá quý lên đỉnh đồi. Sau gần hai tháng thi công tỉ mỉ, công trình cột mốc giao điểm biên giới ba nước đã hoàn thành vào ngày 18 tháng 01 năm 2008, trở thành biểu tượng pháp lý khẳng định chủ quyền lãnh thổ và tình đoàn kết gắn bó giữa ba quốc gia Đông Dương.

Hạng mục thông tinThông số kỹ thuật và dữ liệu lịch sửÝ nghĩa địa chính trị và văn hóa
Tên gọi địa danhNgã ba Đông Dương Bờ YĐiểm giao biên giới trên bộ của ba quốc gia Đông Dương
Vị trí hành chính phía Việt NamXã Pờ Y, khu vực biên giới Ngọc HồiTọa độ chiến lược nơi cực bắc cao nguyên biên viễn
Tỉnh tiếp giáp phía LàoTỉnh Attapeu thuộc vùng Hạ LàoKết nối hành lang kinh tế Đông Tây qua cửa khẩu Phoukeua
Tỉnh tiếp giáp phía CampuchiaTỉnh Ratanakiri thuộc vùng Đông Bắc CampuchiaGiao thoa không gian sinh thái rừng đại ngàn ba biên
Độ cao đỉnh đồi đặt mốc1.086 mét so với mực nước biểnTầm nhìn bao quát toàn cảnh núi rừng biên giới ba nước
Thời gian xây dựng cột mốcKhởi công ngày 29/11/2007, hoàn thành ngày 18/01/2008Dấu mốc lịch sử công tác phân giới cắm mốc hiện đại
Chất liệu và hình dáng mốcĐá hoa cương nguyên khối, hình lăng trụ tam giácTượng trưng cho sự bền vững vĩnh cửu và bình đẳng ba bên
Chiều cao và trọng lượng mốcCao 2 mét, nặng khoảng trên 900 ki lô gamChế tác tinh xảo, chịu được thời tiết khắc nghiệt vùng núi cao

Quy hoạch không gian và kiến trúc ngã ba Đông Dương Bờ Y

Không chỉ mang ý nghĩa thiêng liêng về chủ quyền quốc gia, quần thể kiến trúc tại khu vực ngã ba Đông Dương Bờ Y còn được quy hoạch đồng bộ và trang nghiêm, kết hợp hài hòa giữa quy chuẩn ngoại giao biên giới quốc tế với bản sắc văn hóa truyền thống của cộng đồng các dân tộc Tây Nguyên. Từ khu vực cửa khẩu dưới thung lũng lên tới đỉnh đồi đặt cột mốc là một chỉnh thể cảnh quan bề thế.

Thiết kế cột mốc đá hoa cương hình tam giác

Tâm điểm linh thiêng nhất trên đỉnh đồi cao 1.086 mét tại ngã ba Đông Dương Bờ Y chính là công trình cột mốc ba biên đứng uy nghiêm giữa khoảng trời lộng gió. Khác với các cột mốc biên giới song phương thông thường có tiết diện hình chữ nhật với hai mặt đối xứng, cột mốc giao điểm ba nước được thiết kế theo hình lăng trụ tam giác đều độc đáo. Toàn bộ thân mốc được chế tác từ chất liệu đá hoa cương nguyên khối màu xám trắng vân tự nhiên có độ cứng cơ học cực cao, chiều cao tính cả phần bệ trụ đạt 2 mét và tổng trọng lượng nặng khoảng hơn chín trăm ki lô gam.

Ba mặt phẳng của khối lăng trụ đá hoa cương được định vị chuẩn xác theo tọa độ địa lý để quay thẳng về hướng lãnh thổ của ba quốc gia tương ứng. Trên mỗi mặt cột mốc hướng về phía nước nào đều được gắn trang trọng Quốc huy đúc nổi tinh xảo của quốc gia đó ở phần trên, phía dưới khắc chìm tên quốc gia bằng chữ viết chính thức sơn màu đỏ thắm cùng năm cắm mốc 2007 ở phần chân thân mốc. Mặt hướng về phía đông nam gắn Quốc huy nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, mặt hướng về phía tây bắc gắn Quốc huy nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, còn mặt hướng về phía tây nam gắn Quốc huy Vương quốc Campuchia với biểu tượng đền Angkor Wat đặc trưng. Phần đế cột mốc là một bệ đá hình trụ tròn vững chãi đặt chính giữa tâm điểm của sân lễ đài.

Cận cảnh cột mốc đá hoa cương ba cạnh gắn Quốc huy và khắc tên quốc gia tại ngã ba Đông Dương Bờ Y
Cận cảnh cột mốc đá hoa cương ba cạnh gắn Quốc huy và khắc tên quốc gia tại ngã ba Đông Dương Bờ Y

Không gian quảng trường tròn và bậc đá lên đồi

Bao bọc xung quanh cột mốc đá hoa cương tại ngã ba Đông Dương Bờ Y là không gian lễ đài hình tròn được thiết kế theo cấu trúc bậc tam cấp đồng tâm mở rộng ra bốn phía. Bề mặt sân lễ đài được lát hoàn toàn bằng những phiến đá granit mài nhẵn màu xám xanh chống trơn trượt, phản chiếu ánh sáng bầu trời và mây trắng vùng cao nguyên. Bao quanh sân lễ đài là phần sân dạo lát sỏi cuội hoa văn cùng tường chắn đá thấp uốn vòng cung, giúp bảo vệ kết cấu đỉnh đồi trước lượng mưa lớn vào mùa mưa mà không che khuất tầm nhìn toàn cảnh ra những dãy núi biên cương.

Để tiếp cận lên đỉnh đồi đặt cột mốc ở độ cao 1.086 mét, tuyến đường giao thông chuyên dụng trải nhựa uốn lượn từ chân đồi dẫn lên khu vực sân dừng phía dưới, nơi bắt đầu hệ thống hơn một trăm bậc thang đá dẫn thẳng lên lễ đài trung tâm. Hệ thống bậc cấp được xây dựng kiên cố theo sườn đồi thoai thoải, chia thành nhiều chiếu nghỉ rộng rãi với hai bên là những hàng cây xanh bản địa và thảm cỏ tự nhiên. Mỗi bước chân tiến lên phía cột mốc giữa gió ngàn đều mang lại cảm giác trang trọng.

Tổ hợp kiến trúc cửa khẩu mang dáng nhà rông

Nằm cách đỉnh đồi cột mốc không xa trên trục đường huyết mạch Quốc lộ 40 nối thẳng sang cửa khẩu Phoukeua của tỉnh Attapeu nước bạn Lào là cụm công trình Cửa khẩu quốc tế Bờ Y bề thế. Đây là đầu mối giao thương quốc tế trọng điểm trên tuyến hành lang kinh tế Đông Tây nối liền vùng duyên hải miền Trung và Tây Nguyên của Việt Nam với Nam Lào, Đông Bắc Campuchia và Đông Bắc Thái Lan. Điểm đặc biệt cuốn hút của công trình trạm kiểm soát liên hợp tại cửa khẩu chính là ngôn ngữ kiến trúc hiện đại được lấy cảm hứng trực tiếp từ hình tượng mái nhà rông cổ truyền của đồng bào Bắc Tây Nguyên.

Khối kiến trúc cổng chính của cửa khẩu vươn cao uy nghi với hai đường cong lớn màu vàng kem uốn lượn vút lên trời xanh, nâng đỡ phần mái đỉnh cong hình thuyền gắn Quốc huy Việt Nam ở vị trí cao nhất. Hai bên sườn mái được tạo hình cách điệu bằng những dải nan ngang xếp tầng đều đặn gợi nhớ đến hệ khung tre gỗ đỡ mái cỏ tranh của ngôi nhà rông truyền thống. Chính giữa mặt đứng cổng cửa khẩu, nổi bật trên nền kính xanh phản quang là bức phù điêu tròn cỡ lớn màu đồng khắc họa biểu tượng nhà rông lồng ghép cùng họa tiết mặt trời và chim Lạc trên trống đồng Đông Sơn, biến khu vực ngã ba Đông Dương Bờ Y thành một quần thể không gian giàu bản sắc dân tộc.

Công trình cổng chính Cửa khẩu quốc tế Bờ Y mang tạo hình mái nhà rông truyền thống uy nghi nơi vùng biên viễn
Công trình cổng chính Cửa khẩu quốc tế Bờ Y mang tạo hình mái nhà rông truyền thống uy nghi nơi vùng biên viễn

Dấu ấn lịch sử cách mạng tại ngã ba Đông Dương Bờ Y

Vùng đất biên giới bao quanh ngã ba Đông Dương Bờ Y không chỉ là một tọa độ địa lý tự nhiên mà còn là một vùng di tích lịch sử cách mạng thấm đẫm mồ hôi và xương máu của nhiều thế hệ cha anh. Từ những năm tháng lao động khổ sai mở đường dưới ách thực dân cho đến những chiến dịch hào hùng trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại, mỗi ngọn đồi nơi đây đều lưu giữ những trang sử vàng bất khuất.

Huyền thoại tuyến vận tải chiến lược dọc Trường Sơn

Ngược dòng lịch sử về đầu thập niên 1930, thực dân Pháp từng huy động hàng ngàn tù chính trị từ nhà lao ngục Kon Tum lên vùng rừng thiêng nước độc Đăk Pék, Đăk Glei và vùng biên giới phía bắc để lao dịch mở tuyến đường chiến lược số 14 xuyên dọc Tây Nguyên. Biết bao người chiến sĩ cộng sản kiên trung đã ngã xuống giữa rừng sâu núi thẳm vì sốt rét ác tính và chế độ lao dịch hà khắc, đặt những viên gạch đầu tiên cho truyền thống đấu tranh cách mạng kiên cường trên dải đất biên cương cực bắc cao nguyên dưới ngọn núi tổ núi Ngọc Linh Kon Tum sừng sững.

Bước vào cuộc kháng chiến chống ngoại xâm cứu nước giai đoạn 1959 đến 1975, khu vực biên giới ba nước tại Bờ Y trở thành mắt xích chiến lược đặc biệt quan trọng trên hệ thống đường Trường Sơn mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại. Dưới sự chỉ đạo chiến lược của Quân ủy Trung ương và Đại tướng Võ Nguyên Giáp, các binh đoàn bộ đội Trường Sơn, thanh niên xung phong và dân công hỏa tuyến đã xẻ dọc sườn đông và sườn tây dãy Trường Sơn, thiết lập mạng lưới đường giao liên, đường ống dẫn xăng dầu và hành lang vận tải cơ giới đi qua vùng tam biên Việt Nam, Lào, Campuchia để chi viện cho chiến trường miền Nam.

Tinh thần chiến đấu kiên cường của quân dân biên giới

Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt nhất trên chiến trường Bắc Tây Nguyên, vùng rừng núi Ngọc Hồi, Pờ Y và hành lang biên giới ba nước là nơi diễn ra nhiều trận chiến đấu quả cảm nhằm giữ vững mạch máu giao thông vận tải và giải phóng vùng đất cao nguyên, kết nối trực tiếp với hào khí vang dội của chiến thắng Đăk Tô Tân Cảnh năm 1972. Sát cánh cùng bộ đội chủ lực trên khắp các cánh rừng biên giới là đồng bào các dân tộc bản địa Giẻ Triêng, Xơ Đăng, Ba Na một lòng đi theo cách mạng, tiêu biểu là tấm gương chiến đấu dũng cảm của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân A Xây người dân tộc Giẻ Triêng.

Để tưởng nhớ công lao to lớn của hàng vạn cán bộ, chiến sĩ bộ đội Trường Sơn cùng đồng bào các dân tộc đã anh dũng hy sinh trên tuyến đường huyết mạch qua vùng biên giới ba nước, công trình Đền tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ Trường Sơn tại Bờ Y đã được xây dựng trang nghiêm trên ngọn đồi cao nằm trên đường dẫn vào cột mốc. Ngôi đền mang kiến trúc truyền thống uy nghi ẩn mình dưới tán rừng xanh mát, nơi tiếng chuông đồng ngân vang hòa vào gió ngàn biên cương như lời nhắc nhở về giá trị của độc lập và hòa bình nơi dải đất ngã ba Đông Dương Bờ Y.

Hạng mục công trình và di sản liên kếtVị trí trong không gian vùng biên Bờ YGiá trị lịch sử và văn hóa tiêu biểu
Cột mốc giao điểm biên giới ba nướcĐỉnh đồi cao 1.086 mét tại xã Pờ YKhẳng định chủ quyền lãnh thổ và tình hữu nghị Việt, Lào, Campuchia
Cửa khẩu quốc tế Bờ YĐiểm cuối Quốc lộ 40 tiếp giáp cửa khẩu PhoukeuaKiến trúc cổng nhà rông biểu tượng cho giao thương hành lang Đông Tây
Đền tưởng niệm liệt sĩ Trường Sơn Bờ YTọa lạc trên đồi cao dọc tuyến đường vào cột mốcTưởng niệm các anh hùng liệt sĩ hy sinh trên đường Hồ Chí Minh
Làng văn hóa đồng bào Giẻ Triêng, BrâuCác thôn bản biên giới thuộc xã Pờ Y như làng Đăk MếBảo tồn kiến trúc nhà rông, cồng chiêng Tha và lễ hội truyền thống
Hành lang sinh thái Chư Mom RayTiếp giáp phía nam khu vực biên giới Ngọc Hồi, Sa ThầyKhu bảo tồn đa dạng sinh học Vườn di sản ASEAN vùng ba biên

Giá trị chủ quyền và bảo tồn ngã ba Đông Dương Bờ Y

Bước qua những biến thiên của lịch sử, ngã ba Đông Dương Bờ Y ngày nay đã chuyển mình từ một tọa độ chiến trường ác liệt năm xưa thành biểu tượng rực rỡ của tinh thần yêu chuộng hòa bình, hợp tác phát triển và giao thoa văn hóa đặc sắc nơi biên cương Tổ quốc. Công tác bảo tồn cảnh quan di tích gắn liền với hệ sinh thái rừng biên giới luôn được chú trọng gìn giữ.

Biểu tượng hòa bình hữu nghị nơi tam giác phát triển

Sự hiện diện trang nghiêm của cột mốc đá hoa cương ba mặt tại ngã ba Đông Dương Bờ Y là minh chứng sống động nhất cho đường lối đối ngoại hòa bình, nhân nghĩa, tôn trọng độc lập chủ quyền và hợp tác cùng có lợi giữa ba quốc gia láng giềng Việt Nam, Lào và Campuchia. Hằng năm, tại đây thường xuyên diễn ra hoạt động tuần tra chung, lễ chào cờ chủ quyền và giao lưu hữu nghị giữa lực lượng bảo vệ biên giới cùng nhân dân ba nước.

Không gian văn hóa vùng biên quanh chân đồi cột mốc còn là nơi sinh sống lâu đời của cộng đồng người Giẻ Triêng và người Brâu tại các thôn bản cổ truyền như làng Đăk Mế thuộc xã Pờ Y. Tại đây, người dân vẫn gìn giữ trọn vẹn những giá trị văn hóa phi vật thể độc đáo như bộ chiêng Tha quý hiếm hay nghi thức lễ hội đâm trâu mừng nhà rông mới của người Giẻ Triêng Kon Tum diễn ra trong không khí đoàn kết cộng đồng. Sự giao thoa văn hóa giữa các tộc người sinh sống dọc dải biên cương đã góp phần củng cố thế trận lòng dân vững chắc nơi phên giậu Tổ quốc.

Công tác tôn tạo cảnh quan lịch sử vùng biên cương

Bên cạnh giá trị lịch sử và văn hóa, khu vực ngã ba Đông Dương Bờ Y còn nằm liền kề với hành lang đa dạng sinh học bậc nhất Đông Nam Á thuộc hệ sinh thái Vườn quốc gia Chư Mom Ray, nơi giao hội của các luồng thực vật và động vật quý hiếm từ dãy Trường Sơn, vùng Hạ Lào và rừng rậm Đông Bắc Campuchia. Công tác quản lý và tôn tạo khu di tích cột mốc ba biên luôn được thực hiện theo hướng hài hòa với địa hình tự nhiên, trồng bổ sung các loài cây rừng bản địa, thông ba lá và hoa sim tím dọc theo sườn đồi để duy trì thảm thực vật xanh tươi quanh năm.

Các hạng mục kiến trúc từ thân cột mốc đá hoa cương, sân lễ đài tròn, hệ thống bậc đá cho đến biển chỉ dẫn thông tin lịch sử đều được lực lượng bộ đội biên phòng và chính quyền địa phương chăm sóc, bảo dưỡng định kỳ. Trên hành trình số hóa và lan tỏa hệ thống cơ sở dữ liệu di sản văn hóa lịch sử toàn diện, chuyên trang Quảng Ngãi NSSC trân trọng lưu giữ và giới thiệu những giá trị lịch sử, kiến trúc và địa chiến lược của địa danh biên cương này như một địa chỉ đỏ giáo dục lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc.

Khép lại hành trình khám phá vùng đất cực bắc cao nguyên đầy nắng gió, ngã ba Đông Dương Bờ Y mãi mãi khắc sâu trong tâm khảm mỗi người Việt Nam như một biểu tượng thiêng liêng của chủ quyền lãnh thổ, ý chí quật cường và khát vọng hòa bình bền vững. Đứng trên đỉnh đồi cao 1.086 mét ngắm nhìn mây trắng bay qua bầu trời ba nước Việt Nam, Lào và Campuchia, mỗi người càng thêm trân quý từng tấc đất biên cương mà cha ông đã dày công gìn giữ.

Chia sẻ:
QC

NSSC Quảng Ngãi

quangngai.nssc.gov.vn là nền tảng công nghệ của NSSC đồng hành cùng cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo tại Quảng Ngãi.

Xem thêm các bài trong chuyên mục Địa điểm Quảng Ngãi.

Bài liên quan

Bài viết mới nhất